Metabool syndroom

Meer dan een kwestie van esthetiek

Een grote buikomvang stoort veel mensen, anderen staan zelfbewust achter hun kilo’s. Komen er echter verhoogde bloedvet- en bloedsuikerwaarden, een verlaagd HDL-cholesterol en arteriële hoge bloeddruk bij, dan gaat het om veel meer dan esthetiek: het risico op hart- en vaatziekten en diabetes stijgt.

Gaat een zwaarlijvige buikomvang gepaard met minstens twee van deze ziektebeelden, dan spreken artsen van een metabool syndroom. „Metabool” komt uit het Grieks en verwijst naar de verstoorde stofwisselingsprocessen. Omdat de aandoening vooral in de industrielanden voorkomt, wordt ze ook welvaartssyndroom genoemd.

Een samenspel van gezondheids­risico­factoren

Het metabool syndroom is geen specifieke ziekte, maar een samenspel van meerdere risicofactoren die elkaar versterken. Een verhoogde bloedsuikerspiegel kan tot insulineresistentie en daarmee tot diabetes leiden. Bovendien brengt hij de vetstofwisseling in de war, zodat de triglyceriden in het bloed stijgen. Dat heeft invloed op de cholesterolwaarden: het HDL-cholesterol, vanwege zijn gunstige werking op de vetafbraak „goed cholesterol” genoemd, daalt – en de bloedvetspiegel stijgt verder.

Te veel suiker en vet in het bloed leiden tot verkalking van de aderen, arteriële hoge bloeddruk ontstaat. Door de arteriosclerose vernauwen de bloedvaten; schrijdt de hoge bloeddruk voort, dan worden weefsels en organen niet meer goed doorbloed. Dat kan tot hart- en vaatziekten en orgaanschade leiden. Wordt het hart niet meer voldoende van zuurstof voorzien, dan kan een hartinfarct het gevolg zijn, in de hersenen een beroerte.

Een voedings­gerelateerde aandoening

Het metabool syndroom is een serieus te nemen risicofactor voor de gezondheid. De nauwe verwevenheid van de afzonderlijke stofwisselingsstoornissen bemoeilijkt bovendien een behandeling met medicijnen: een antidiabeticum kan weliswaar de bloedsuikerwaarden verbeteren, maar onder omstandigheden de bloedvetwaarden verhogen en zo het metabool syndroom versterken. Een medicijn dat alle componenten van het metabool syndroom behandelt, bestaat tot nu toe niet.

Een mogelijke weg: afvallen met de maagballon

Een weg uit deze kringloop kan het afvallen met de maagballon zijn – zonder medicijnen en zonder operatie. De ballon is een tijdelijke metgezel, voor 6 of 12 maanden: hij wordt endoscopisch via de slokdarm geplaatst of als capsule doorgeslikt en verkleint de inhoud van de maag. Daardoor kan bij elke maaltijd eerder een verzadigingsgevoel optreden, zodat de porties kleiner worden.

Gemiddeld verliezen patiënten met de maagballon ongeveer 15 kilogram. Met een vervolgtherapie kan het gewicht verder dalen.

Gewichtsafname en bloedwaarden

Een gewichtsafname kan een winst voor de gezondheid zijn. Wordt er minder suiker en vet opgenomen, dan kunnen bloedsuiker- en bloedvetspiegel verbeteren – en parallel daaraan ook de cholesterolwaarden, de insulineresistentie en vooral de hoge bloeddruk.